Катонқарағай мемлекеттік ұлттық табиғи паркі өзінің бай биоалуантүрлілігімен, оның ішінде құстардың 301 түрі бар. Осы сан алуандықтың ішінде биылғы жылы ерекше назар қара сайраққа (Turdus merula) аударылып отыр, себебі ол Қазақстанда 2026 жылдың құсы болып жарияланды.
Ұлттық парк аумағында қара сайрақтың бар екені алғаш рет ресми түрде 1977 жылы Аршаты ауылында тіркелген болатын. Содан бері бұл құс біздің табиғи ортамыздың ажырамас бөлігіне айналды.
Қара сайрақ — Қазақстандағы сайрақтардың ішіндегі жалғыз отырықшы түрі. Басқа жыл құстарына қарағанда, ол қысқы суыққа төзіп, жыл бойы біздің өлкемізде қалады.
Көктемнің алғашқы нышандары байқалғанда, ақпанның аяғы мен наурыздың басында-ақ, орман алқаптары мен ауыл маңында аталықтарының табиғаттың оянуын білдіретін сыбызғы үніндей әуезді сайраған дауыстары естіле бастайды. Қара сайрақтар ұлттық парктің экожүйесінде маңызды рөл атқарады. Құстар тостаған тәрізді ұяларын ағаштар мен бұталардың бұтақтарына салады. Бір маусымда жұптар екі рет ұя салып, әрқайсысына 3-тен 7-ге дейін жұмыртқа баса алады. Сайрақтың қорегі өте алуан түрлі: жәндіктер, ұлулар және жаңбыр құрттарынан бастап, түрлі жидектер мен жемістерге дейін. Омыртқасыздармен қоректену арқылы бұл құс орман шаруашылығына айтарлықтай пайда әкеледі және жәндіктердің санын реттеуге көмектеседі.
Қара сайрақ сирек кездесетін немесе жойылып бара жатқан түрлерге жатпаса да, оны «Жыл құсы» деп жариялау — қоғам үшін маңызды белгі. Соңғы онжылдықтарда қара сайрақ адамға жақын жерде өмір сүруге көбірек бейімделуде. Мұндай жақындық оны антропогендік әсерлерге, соның ішінде жасыл желектердің азаюына және құстардың қорек қорын жоятын пестицидтерді қолдануға осал етеді. Катонқарағай ұлттық паркі аймақ тұрғындарын қанатты көршілерімізге ерекше назар аударуға шақырады. «Жыл құсы» мәртебесі — бұл сайрақтардың санын бақылау мен есепке алуды жүргізуге жақсы себеп, сонымен қатар жүздеген құс түрлерінің мекені болып табылатын орман экожүйелерін сақтаудың маңыздылығын тағы бір мәрте еске салу.
